مرجع مقالات مسجد توفیق

دفن و آرامگاه امام رضا
کهن‌ترین تصویر از بقاع علی بن موسی الرّضا مرتبط با سال ۱۲۳۰ ه‍. ق
مراسم دفن
بعد از درگذشت علی بن موسی الرّضا، پیکرش را در سمت بالاسرِ قبرِ هارون دفن کردند. به‌گزارش روحانی صدوق، محدث شیعه، علی بن موسی الرّضا در هجرت بازگشتش از مرو، هنگام ورود به سناباد و بر راز قبر هارون، به هَرثَمَة بن اَعیَن خبر دفن شدنش در بالاسرِ هارون را آدرس مسجد توفیق مشهد بخشید.

بعد از نیت مأمون برای دفن پیکرش در کنار هارون پرده برداشت و به هرثمه اعتقادوباور بخشید که زیرِ پا و پشت رازِ هارون به‌خیال و خاطر رنج، زمین شکافته نمیشود و مأمون بدون چاره میباشد که او‌را در بالاسرِ هارون دفن نماید. بنابر داستان دیگری از روحانی صدوق، در عیون خبرها الرّضا، به‌نقل از هرثمه، پس از آنکه او مسموم شد، فرزندش، محمد بن علی، — که قبل از آن در مدینه بود — به‌شکلِ اعجاز‌سیرتکامل‌ای به خراسان آمد و پدرش را قبل از تغسیل و تکفین مأمون، غسل و کفن رزرو مسجد توفیق مشهد نمود.

[۱۷۴] مأمون به‌برهه زمانی یک روز، درگذشت علی بن موسی الرّضا را از عموم پنهان کرد و در روز سپس، بعد از استحضار عموم از درگذشت علی بن موسی الرّضا و اجتماع و اعتراضشان، از محمد بن جعفر خواست تا عموم را متفرق نماید. آنگاه دستورداد تا شبانه اورا دفن شماره مسجد توفیق مشهد کنند.[۱۷۵]
مدفن
قبل از دفن علی بن موسی الرّضا در سناباد، اسم این ناحیه «قُبّهٔ هارونی» بوده‌میباشد.[۱۷۶] بعداز دفن علی بن موسی، آبادانی آنجا عجله گرفت و سامانیان مبادرت به ایجاد کرد بناهایی در آنجا کردند.[۱۷۷] در عصرٔ غَزنَویان، ساختمان و قُبّهٔ جدیدی بر آن حرم ساخته شد[۱۷۸] و این تشکیل داد و سازها تا زمانٔ صَفَویان ادامه داشت و در حکومت صفویان به نقطع ی عطف خویش رسید. توسعه و گسترشٔ آرامگاه در بعد از ظهر افشاریان با طلاکاری حیاط صحن ادامه داشت. در عصرٔ قاجاریان، بارگاه جدیدی برای حرم ساخته شد. در زمان سلطنت پهلوی، بیشتر عملکرد‌ها معطوف به نوسازی، ترمیم و تغییر تحول کاربری‌های نصیب‌های متفاوت مسجد طالقانی مشهد بقاع شد.

بعد از انقلاب ۱۳۵۷ جمهوری اسلامی ایران، طرح‌های مختلفی در گسترشٔ مقبره ایفا شد و بیشترین وسعت توسعه و گسترش مرتبط با این روزگار بوده‌میباشد
علی بن موسی الرّضا در نسبتِ شیعه ها با پادشاه، بابیان عدم مشروعیتِ فرمانروا از سوی شیعه، شیعه ها را از رابطه و همیاری با پاد شاه بر حذر می دارد؛ ولی به شیعیانش پیشنهاد می‌نماید که درصورت ناچاری، همیاری می بایست با احتراز و جلوگیری باشد. وی همیاری را درصورتی روا می داند که از ریختنِ خونی خودداری یا این که خطری دفع گردد یا این که مراقبت مصالحی مانند فرمان به دارای اسم و رسم و نهی از منکر در محدوده‌ای خاص مطرح باشد.[۲۰۹][۲۱۰] علی بن موسی الرّضا در قبال دیگر مکاتب فکری و عقیدتی در آن زمانه — که بخشی از آن به‌خیال و خاطر رویش نهضت ترجمه بود — شاگردانِ اکثری تربیت، و در مناظراتش محترم‌های متعدد، به توسعه علم هاِ شیعی یاری کرد

دفن و آرامگاه امام رضا
کهن‌ترین تصویر از بقاع علی بن موسی الرّضا مرتبط با سال ۱۲۳۰ ه‍. ق
مراسم دفن
بعد از درگذشت علی بن موسی الرّضا، پیکرش را در سمت بالاسرِ قبرِ هارون دفن کردند. به‌گزارش روحانی صدوق، محدث شیعه، علی بن موسی الرّضا در هجرت بازگشتش از مرو، هنگام ورود به سناباد و بر راز قبر هارون، به هَرثَمَة بن اَعیَن خبر دفن شدنش در بالاسرِ هارون را آدرس مسجد توفیق مشهد بخشید.

بعد از نیت مأمون برای دفن پیکرش در کنار هارون پرده برداشت و به هرثمه اعتقادوباور بخشید که زیرِ پا و پشت رازِ هارون به‌خیال و خاطر رنج، زمین شکافته نمیشود و مأمون بدون چاره میباشد که او‌را در بالاسرِ هارون دفن نماید. بنابر داستان دیگری از روحانی صدوق، در عیون خبرها الرّضا، به‌نقل از هرثمه، پس از آنکه او مسموم شد، فرزندش، محمد بن علی، — که قبل از آن در مدینه بود — به‌شکلِ اعجاز‌سیرتکامل‌ای به خراسان آمد و پدرش را قبل از تغسیل و تکفین مأمون، غسل و کفن رزرو مسجد توفیق مشهد نمود.

[۱۷۴] مأمون به‌برهه زمانی یک روز، درگذشت علی بن موسی الرّضا را از عموم پنهان کرد و در روز سپس، بعد از استحضار عموم از درگذشت علی بن موسی الرّضا و اجتماع و اعتراضشان، از محمد بن جعفر خواست تا عموم را متفرق نماید. آنگاه دستورداد تا شبانه اورا دفن شماره مسجد توفیق مشهد کنند.[۱۷۵]
مدفن
قبل از دفن علی بن موسی الرّضا در سناباد، اسم این ناحیه «قُبّهٔ هارونی» بوده‌میباشد.[۱۷۶] بعداز دفن علی بن موسی، آبادانی آنجا عجله گرفت و سامانیان مبادرت به ایجاد کرد بناهایی در آنجا کردند.[۱۷۷] در عصرٔ غَزنَویان، ساختمان و قُبّهٔ جدیدی بر آن حرم ساخته شد[۱۷۸] و این تشکیل داد و سازها تا زمانٔ صَفَویان ادامه داشت و در حکومت صفویان به نقطع ی عطف خویش رسید. توسعه و گسترشٔ آرامگاه در بعد از ظهر افشاریان با طلاکاری حیاط صحن ادامه داشت. در عصرٔ قاجاریان، بارگاه جدیدی برای حرم ساخته شد. در زمان سلطنت پهلوی، بیشتر عملکرد‌ها معطوف به نوسازی، ترمیم و تغییر تحول کاربری‌های نصیب‌های متفاوت مسجد طالقانی مشهد بقاع شد.

بعد از انقلاب ۱۳۵۷ جمهوری اسلامی ایران، طرح‌های مختلفی در گسترشٔ مقبره ایفا شد و بیشترین وسعت توسعه و گسترش مرتبط با این روزگار بوده‌میباشد
علی بن موسی الرّضا در نسبتِ شیعه ها با پادشاه، بابیان عدم مشروعیتِ فرمانروا از سوی شیعه، شیعه ها را از رابطه و همیاری با پاد شاه بر حذر می دارد؛ ولی به شیعیانش پیشنهاد می‌نماید که درصورت ناچاری، همیاری می بایست با احتراز و جلوگیری باشد. وی همیاری را درصورتی روا می داند که از ریختنِ خونی خودداری یا این که خطری دفع گردد یا این که مراقبت مصالحی مانند فرمان به دارای اسم و رسم و نهی از منکر در محدوده‌ای خاص مطرح باشد.[۲۰۹][۲۱۰] علی بن موسی الرّضا در قبال دیگر مکاتب فکری و عقیدتی در آن زمانه — که بخشی از آن به‌خیال و خاطر رویش نهضت ترجمه بود — شاگردانِ اکثری تربیت، و در مناظراتش محترم‌های متعدد، به توسعه علم هاِ شیعی یاری کرد